NGUYÊN LÝ HOẠT ĐỘNG CỦA CÁP TREO

  -  

Nếu cáp treo có ở chùa Hương trước năm 1935 thì chắc là chúng ta không có bài thơ nổi tiếng “Em Đi Chùa Hương” của thi sĩ Nguyễn Nhược Pháp, vì mọi người leo lên cáp treo đi chỉ vù một cái là vào chùa, đâu có thì giờ liếc mắt đưa tình và gây cảm xúc để làm nên bài thơ bất hủ nữa.

Bạn đang xem: Nguyên lý hoạt động của cáp treo

Thế thì cáp treo có từ đâu và Việt Nam có bao nhiêu cáp treo?

Cáp treo hoạt động như thế nào?


Cáp treo gồm có các bộ phận chính: ca-bin, dây cáp, cột trụ nâng cáp, bộ máy kéo cáp và hệ điều hành.

Ca-bin là chỗ chở hành khách. Ca-bin được gắn vào dây cáp bằng một cái kẹp. Có hai loại kẹp. Một loại kẹp cố định làm ca-bin bám chặt lấy dây cáp. Loại này đơn giản nhưng khi muốn cho một ca-bin ngừng lại để cho hành khách lên xuống thì cả hệ thống phải ngừng hết.

Lúc đầu thì mọi hệ thống cáp treo đều là loại kẹp cố định. Đến năm 1872, một ông người Áo tên là Orbach đã sáng chế ra loại kẹp có thể tách ra được. Với loại này thì một ca-bin có thể nhả cáp ra và ngừng lại trong khi đó cáp vẫn chạy. Như vậy những ca-bin khác vẫn di chuyển được. Dĩ nhiên là phải có những biện pháp an toàn để ca-bin không bị nhả cáp ra ở giữa lưng chừng trời.

Cáp treo có một động cơ để kéo dây cáp cùng với các ca-bin lên xuống. Động cơ có thể là động cơ điện hay động cơ máy nổ. Động cơ quay một bánh xe lớn có quấn dây cáp. Dây cáp sẽ chuyển động theo bánh xe và kéo ca-bin lên xuống. Ở đầu bên kia cũng có một bánh xe lớn, nhưng bánh xe này thường không có động cơ mà chỉ dùng để làm thành một vòng kín cho dây cáp. Để động cơ không phải dùng nhiều sức thường người ta thiết kế sao cho một ca-bin đi lên thì có một ca-bin đi xuống. Trọng lượng của ca-bin đi xuống giúp kép ca-bin đi lên.

Dây cáp có hai nhiệm vụ, một là kéo ca-bin đi và hai là chịu sức nặng của ca-bin. Cáp treo có thể có 1, 2 hay 3 dây cáp. Hệ thống có một dây cáp thì dây cáp đó vừa có nhiệm vụ kéo ca-bin vừa chịu sức nặng của nó. Hệ thống hai cáp thì một cáp cố định chịu sức nặng của ca-bin và một cáp kéo. Hệ thống 3 cáp thì hai cáp cố định chịu sức nặng và một cáp kéo.

Cáp treo đi xa thì cần có những cột trụ để đỡ dây cáp và giữ cáp treo ở một độ cao định sẵn. Hệ điều hành gồm có máy tính và nhân viên để điều hành cáp treo sao cho an toàn và hữu hiệu. 

*
Cáp treo. (Hình: wikipedia.org)

Lịch sử sự phát triển cáp treo

Cáp treo lúc đầu không dùng để di chuyển người mà dùng để di chuyển vật chất như đất hay than đá. Vào khoảng giữa thế kỷ thứ 19 cáp treo dùng cho các mỏ sắt được phát triển. Vào đầu thế kỷ thứ 20 thì cáp treo được dùng trong nhiều kỹ nghệ khác như là đốn cây và đồn điền.

Vào đầu thế kỷ thứ 20 thì cáp treo chuyên chở du khách lên các đỉnh núi được phát triển mạnh bên Âu Châu. Cáp treo đầu tiên ở Hoa Kỳ được xây vào năm 1938 ở núi Cannon Mountain, New Hamsphire.

Trước khi có cáp treo thì môn trượt tuyết không được thịnh hành lắm vì sau một lần trượt xuống lại phải tự leo lên núi rất là khó khăn và mất thì giờ. Từ khi có cáp treo thì môn trượt tuyết được thịnh hành hơn rất nhiều. Hiện nay ở Hoa Kỳ có hơn 35,00 cáp treo cho môn trượt tuyết.

Cáp treo có an toàn không?

Nhiều người không cảm thấy yên tâm khi đi trên cáp treo vì thấy lơ lửng trên không trung, nếu có gì trục trặc thì sao và tự hỏi cáp treo có an toàn không? Ba lý do chính của tai nạn cáp treo là trục trặc kỹ thuật, cuồng phong và vật đụng vào cáp treo. Nếu cáp treo có vấn đề về kỹ thuật thì thường không gây ra tai nạn chết người vì hệ thống cáp treo có rất nhiều biện pháp an toàn. Tuy nhiên nhiều khi hành khách phải bị treo lơ lửng giữa trời vài giờ đồng hồ mới được giải cứu.

Hệ thống cáp treo tân tiến luôn có những dụng cụ đo và tiên đoán sức gió, nếu gió thổi tới một mức nào đó thì phải tạm ngưng, nên cũng ít có tai nạn gây ra bởi thời tiết. Trường hợp một vật như phi cơ đụng vào cáp treo đã xảy ra trong quá khứ, nhưng cũng rất hiếm.

Theo một thống kê của Hiệp Hội Các Vùng Trượt Tuyết Quốc Gia (National Ski Areas Association) thì một hành khách có xác suất bị tử vong năm lần, lớn hơn khi đi thang máy và tám lần, lớn hơn khi đi xe so với ngồi trên cáp treo đi trượt tuyết.

Những cáp treo lý thú trên thế giới

Cáp treo Cabrio, Thụy Sĩ: Nếu bạn du lịch ở những thành phố lớn thì thấy có những xe buýt hai tầng, tầng trên không có mui để du khách ngồi ngắm cảnh. Cáp treo Cabrio cũng có hai tầng giống như vậy. Bạn ngồi tầng trên thì cảm nhận được hoàn toàn phong cảnh chung quanh không bị cản trở gì hết.

Cáp treo Mi Teleférico, Bolivia: Đây là một hệ thống cáp treo dùng như một phương tiện chuyên chở công cộng ở thành phố La Paz, Bolivia. Nhưng giờ lại trở thành một điểm hấp dẫn du khách.

Cáp treo Palm Spring, Florida: Đây là một cáp treo mà ca-bin vừa đi vừa từ từ quay 360 độ để mọi người đều có thể ngắm cảnh tứ phía.

Cáp treo núi Sugarloaf, Rio de Janeiro, Brazil: Ngồi cáp treo này bạn có thể thưởng thức toàn cảnh của thành phố nổi tiếng Rio de Janeiro.

Xem thêm: Nguyễn Hữu Thái Hòa Fpt - Giảng Viên Nguyễn Hữu Thái Hòa

Cáp treo Ngong Ping 360, Hồng Kông: Ngồi trên cáp treo này bạn mới cảm nhận được sự vĩ đại của đại tượng Phật Thiên tân thuộc Thiền Tự Bửu Liên (Po Lin Monastery). Đây là tượng Phật Thích Ca Mâu Ni lớn nhất thế giới được làm bằng đồng và cao 26 mét.

*
Bánh xe quấn quanh dây cáp. (Hình: skilifts.org)

Cáp treo ở Việt Nam

Việt Nam có rất nhiều cáp treo tại những địa điểm du lịch nổi tiếng. Vì sinh sau đẻ muộn nên cáp treo ở Việt Nam đã tận dụng được những kỹ thuật hiện đại nhất và lập được nhiều kỷ lục thế giới.

-Cáp treo Fansipan, Lào Cai.

-Cáp treo Yên Tử, Quảng Ninh.

-Cáp treo Bà Nà, Đà Nẵng.

-Cáp treo VinPearl, Nha Trang.

-Cáp treo Chùa Hương, Hà Nội.

-Cáp treo Núi Bà, Tây Ninh.

-Cáp treo Đà Lạt.

-Cáp treo Vũng Tàu.

-Cáp treo Hòn Thơm, Phú Quốc.

-Cáp treo Vịnh Hạ Long.

Cáp treo trong thành phố

Bạn có biết là ngay trong thành phố New York cũng có cáp treo không? Đó là một trong những cáp treo trong thành phố dùng như một phương tiện chuyên chở công cộng để đưa người từ một nơi này tới một nơi khác trong thành phố, giống như xe buýt hay xe điện ngầm. Trên thế giới có nhiều thành phố có cáp treo.

Năm 2004 thành phố Medellin, Colombia, là thành phố đầu tiên sát nhập cáp treo vào trong hệ thống metro trong thành phố để cho dân chúng đi lại hằng ngày. Kể tử đó có nhiều thành phố bắt chước Medellin. Cáp treo trong thành phố có nhiều ưu điểm:

-Ít ô nhiễm không khí vì những ca-bin không có động cơ.

-Dễ xây cất và ít tốn kém hơn là làm một đường xe điện ngầm.

-Không bị chậm trễ vì nghẽn tắc đường và cũng không làm tắc đường như xe buýt.

Xem thêm: Apa Itu Yang Dimaksud Dengan Pengertian Strategi Marketing Mix?

-Bắc ngang những chướng ngại vật như sông, hẻm núi hay dốc cao một cách dễ dàng.

Một khuyết điểm lớn của cáp treo là lệ thuộc vào thời tiết. Hôm nào gió to vượt quá mức an toàn thì cáp treo không hoạt động được. (Hà Dương Cự)